Dijital dünyada altın kural: Yüz yüze söylenmeyeni çevrim içi söyleme
Prof. Dr. Gül Esra Atalay, dijital iletişimde netiket kurallarının zorunluluk haline geldiğini belirterek çevrim içi davranışların kalıcı etkilerine dikkat çekti.
Editör
İYİ PSİKOLOG / İSTANBUL, TÜRKİYE — 24 ARALIK 2025
Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay, dijital iletişimde temel kuralın yüz yüze söylenemeyecek sözlerin çevrim içi ortamda da söylenmemesi olduğunu vurguladı.
Dijital mecralarda geçirilen sürenin artmasıyla birlikte çevrim içi davranışların gerçek yaşam kadar belirleyici hale geldiğini belirten Atalay, dijital nezaket kurallarının artık bir tercih değil, toplumsal bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi tarafından düzenlenen Toplum İçin İletişim Eğitim Seminerlerinin üçüncüsü, “Netiket: Dijital Dünyada Davranış Kuralları – Farkında Ol, Fark Yarat” başlığıyla çevrim içi olarak gerçekleştirildi.
Dijital dünyada etik kendiliğinden oluşmuyor
Seminerde konuşan Prof. Dr. Gül Esra Atalay, dijital ortamlarda empati, nezaket ve sorumluluk gibi değerlerin bilinçli biçimde öğrenilmesi gerektiğini belirterek, netiket kavramının bu noktada yol gösterici olduğunu söyledi.
Atalay’a göre anonimlik ve fiziksel mesafe, bireylerin dijital ortamda daha saldırgan davranmasına yol açabiliyor ve bu durum gerçek hayatta var olan ahlaki frenlerin zayıflamasına neden oluyor.
Pandemi sonrası sanal etkileşim arttı
Pandemiyle birlikte sanal ortamlarda geçirilen zamanın ciddi biçimde arttığını kaydeden Atalay, yüz yüze iletişimin yerini alan çevrim içi toplantı, eğitim ve görüşmelerde sergilenen davranışların da en az fiziksel ortamdaki kadar önemli hale geldiğini vurguladı.
Netiket demokratik iletişimin temeli
Netiketin yalnızca kibar olmak anlamına gelmediğini belirten Atalay, başkalarının kendini ifade edebilmesine alan açmanın demokratik bir dijital ortamın ön koşulu olduğunu söyledi. Sosyal medyada giderek yaygınlaşan linç kültürünün ise bu ortamı zedelediğine dikkat çekti.
Dijital ayak izi silinmiyor
Prof. Dr. Atalay, dijital ayak izinin bireylerin çevrim içi ortamdaki tüm izlenebilir davranışlarını kapsadığını belirterek, paylaşımların yıllar sonra bile karşılarına çıkabildiğini ifade etti. İşe alım süreçlerinde, üniversite başvurularında ve vize değerlendirmelerinde sosyal medya hesaplarının incelenmesinin artık yaygın bir uygulama olduğunu hatırlattı.
Çocuklar ve gençler için daha kritik
Netiket kurallarının çocuklar ve gençler açısından daha da hayati olduğunu vurgulayan Atalay, psikolojide “çevrim içi disinhibisyon etkisi” olarak adlandırılan durumun, gençlerin dijital ortamda daha rahat kırıcı ifadeler kullanmasına yol açabildiğini söyledi.
Dijital çağın görgü rehberi
Netiketin dijital dünyanın yeni görgü rehberi olduğunu belirten Prof. Dr. Atalay, “Kalabalık bir caddede bağırarak söyleyemeyeceğimiz hiçbir şeyi dijital ortamda da söylememeliyiz.” ifadesiyle temel kuralı özetledi.
