Yapay zeka konforu ciddi psikolojik riskler barındırıyor
Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, yapay zekanın sunduğu "çatışmasız konforun" bireyin sosyal becerilerini ve psikolojik gelişimini zayıflatabileceğini açıkladı.
Editör
İYİ PSİKOLOG / İSTANBUL, TÜRKİYE — 27 ARALIK 2025
Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, yapay zekanın hayatı kolaylaştıran bir araç olmasına rağmen, kontrolsüz kullanımının insan ilişkileri ve bireysel gelişim üzerinde manipülatif ve engelleyici psikolojik riskler taşıdığı uyarısında bulundu.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi uzmanlarından Demir, yapay zekanın insan davranışlarını doğrudan ele geçirmese de veri örüntüleri üzerinden bireyi yönlendirebileceğine dikkat çekti. Özellikle ruh sağlığı alanında psikoterapinin yerini alamayacağını belirten uzman, yapay zeka ile kurulan "parasosyal bağların" kısa vadede konfor sunsa da uzun vadede gerçek sosyal bağ kurma kapasitesini ve psikolojik dayanıklılığı zayıflattığını vurguladı.
Zeka var ancak duygu taklit ediliyor
Yapay zekanın insan beyninin bilgi işleme mantığını taklit eden dijital bir sistem olduğunu ifade eden Klinik Psikolog Demir, sistemin zekaya sahip olsa da gerçek duygulardan yoksun olduğunu hatırlattı. Demir, "Yapay zeka duyguları taklit edebilir ancak gerçek anlamda hissedemez. Bazı sistemlerin küfürlü konuşması veya insani tepkiler vermesi sistemin insanlaştığını değil, arka plandaki etik modüllerin değiştirildiğini gösterir" dedi.
Psikoterapi yapay zekaya bırakılamaz
Sağlık alanında veri analizi için umut verici olan yapay zekanın, psikoterapideki sınırlarının net olduğunu belirten Demir, terapinin iki insan arasındaki samimi bir bağa dayandığını kaydetti. Birçok insanın yapay zekayla dertleşerek "parasosyal ilişki" kurduğunu belirten uzman, bu tek taraflı bağın risklerine değinerek, "Gerçek ilişkiler çatışma ve hayal kırıklığı içerir; bu da gelişimi sağlar. Oysa yapay zeka kullanıcıyı memnun etmeye programlıdır. Çatışma yoksa gelişim de yoktur" ifadelerini kullandı.
Eleştirel düşünme yeteneği köreliyor
Yapay zekanın bir otoriteye dönüşmesinin düşünme becerilerini köreltebileceğini vurgulayan Demir, sistemin bir "uzman" değil, bir "stajyer" gibi görülmesi gerektiğini savundu. Beynin kullanılmayan becerileri zamanla devre dışı bıraktığını hatırlatan Klinik Psikolog, yapay zekanın kararları şekillendiren bir güç olmaması gerektiğini, gerekirse "dijital detoks" yapılarak gerçek insan ilişkilerine alan açılmasının ruh sağlığı için koruyucu olacağını belirtti.
