Zihni güçlendiren besinler mi alışkanlıklar mı? Uzmanlar yanıtladı

İYİ PSİKOLOG / İSTANBUL, TÜRKİYE — 02 OCAK 2026

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, zihinsel performansı artırdığı iddia edilen yiyecek ve içeceklerin etkisinin sanılanın aksine kalıcı olmadığını, gerçek bilişsel güçlenmenin sağlıklı yaşam alışkanlıklarından geçtiğini açıkladı.

Beslenmenin bilişsel süreçlerin yalnızca fizyolojik zeminini etkilediğini vurgulayan Alp; kısa süreli dikkat artışının beynin uyarılma düzeyindeki geçici bir yükselme olduğunu, asıl gelişimin ise öğrenme, tekrar ve nöroplastisite süreçleriyle sağlandığını ifade etti. Uzmanlar, tekil bir içeceğin hafızayı kalıcı olarak güçlendirmesinin bilimsel olarak beklenmediğine dikkat çekiyor.

'Zihinsel açılma' hissi bilimsel mi?

Gündelik hayatta sıkça kullanılan "zihni keskinleştirme" ifadesinin bilimsel bir karşılıktan ziyade geçici bir uyanıklık hissini yansıttığını belirten Klinik Psikolog Alp, kişinin kendini daha "açık" hissetmesinin her zaman ölçülebilir bir performans artışı anlamına gelmediğini söyledi. Alp’e göre, bu tür uyarılmalar bilişsel kapasiteyi artırmaktan çok, mevcut durumun daha belirgin hissedilmesini sağlıyor.

Pancar suyunun zihinsel performansa etkisi

Son dönemde popülerlik kazanan pancar suyunun zihin üzerindeki etkilerini değerlendiren Alp, "Pancar suyunun damar genişlemesini desteklemesi beyin kan akışını dolaylı etkileyebilir ancak bu bilişsel işlevlerin otomatik güçlendiği anlamına gelmez" dedi. Bu tür içecekler sonrası bildirilen zihinsel berraklık hissinin büyük ölçüde öznel bir deneyim, beklenti ve uyanıklık artışıyla ilişkili olduğu kaydedildi.

Gerçek bilişsel güçlenmenin anahtarı: Nöroplastisite

Bilişsel verimliliğin dışsal bir destekten ziyade içsel düzenlemelerle ilişkili olduğunu hatırlatan Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, düzenli uyku sürekliliğinin bellek ve yürütücü işlevler için belirleyici olduğunu vurguladı. Alp; stres yönetimi, dikkat yükünün dengelenmesi ve gün içinde verilen zihinsel molaların, herhangi bir besinden çok daha kalıcı ve sürdürülebilir etkiler yarattığının altını çizdi.

Bireysel farklılıklar ve kaygı uyarısı

Zihinsel uyarılma sağlayan maddelerin her bireyde aynı etkiyi yaratmadığını belirten Alp, özellikle kaygı bozukluğu veya panik atak yaşayan kişilerde aşırı uyarılmanın odaklanmayı kolaylaştırmak yerine zorlaştırabileceği uyarısında bulundu. Uzun vadeli performans için kişinin kendi zihinsel ritmini tanıması ve kısa vadeli çözümler yerine bilişsel yük dağılımına odaklanması öneriliyor.

www.iyipsikolog.com