Prof. Dr. Murat Kurt öfke yönetimi ve sağlıklı ifade yollarını anlattı
Prof. Dr. Murat Kurt, öfkenin bastırılması gereken bir duygu değil, doğru yönetilmesi gereken evrimsel bir güç olduğunu ve dünyanın sanılanın aksine daha "kaygılı" olduğunu açıkladı.
Editör
BİLGE TÜRK | İYİ PSİKOLOG
İSTANBUL, TÜRKİYE — Acıbadem Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kurt, öfkenin bastırılması gereken yıkıcı bir unsur değil, doğru yönetildiğinde bireyi motive eden işlevsel bir duygu olduğunu açıkladı.
Günümüzde artan "her zaman mutlu olma" baskısının öfkeyi yanlış konumlandırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Kurt, bilimsel verilerin dünyanın sanılanın aksine daha "öfkeli" değil, daha "kaygılı ve üzgün" bir hale geldiğini gösterdiğini belirtti. Öfkenin çevresel koşullara uyum sağlamada ve engelleri aşmada kritik bir rol oynadığını ifade eden Kurt, bu duygunun saldırganlık davranışından ayrı tutulması gerektiğini vurguladı.
Öfke bir duygu saldırganlık bir davranıştır
Psikoloji araştırmalarında öfke; mutluluk, üzüntü, korku, iğrenme ve şaşkınlık ile birlikte altı temel duygu kategorisinden biri olarak kabul ediliyor. Popüler kültürün öfkeyi her zaman "zararlı" bir his gibi yansıttığını belirten Prof. Dr. Murat Kurt, öfkenin evrimsel değerinin yüksek olduğunu ifade etti.
Kurt, öfke ve saldırganlık arasındaki farkı şu sözlerle açıkladı:
"Öfke, bizim değişen çevresel koşullara uyum sağlamamıza, karşımıza çıkan engelleri aşmamıza yardımcı olan motive edici bir duygudur. Halk arasında öfke saldırganlıkla eş değermiş gibi algılanıyor. Oysa öfke bir duygudur, saldırganlık ise bu duygunun kontrol edilmeden açığa çıkmış bir davranış formudur."
Öfke, üzüntü veya korku gibi geri çekilmeye neden olan duyguların aksine bireyi harekete geçiren bir "yaklaşma duygusu" olarak tanımlanıyor. Bu haliyle öfke; sınırların korunmasına, adaletsizliğe karşı aksiyon alınmasına ve pasif bekleyişten kurtulmaya yardımcı olan işlevsel bir değer taşıyor.
Beyindeki denge mekanizması: Amigdala ve korteks
Beyin, öfke karşısında otomatik ve kontrolsüz bir patlama yaratmak yerine bir denge mekanizması kuruyor. Tehdit veya engel algılandığında beyindeki Amigdala bölgesi duygusal tepkiyi ateşlerken, aynı anda "ventromedial prefrontal korteks" devreye girerek bu tepkiyi yönetiyor.
Prof. Dr. Murat Kurt, alkol ve madde kullanımının beynin bu kontrol mekanizmasını devre dışı bıraktığını, amigdalanın tek başına hareket etmesine neden olarak kontrolsüz saldırganlığa yol açtığını belirtti. Öfkenin bastırılmasının ise bireyde psikosomatik hastalıklara ve depresyona yol açabileceğine dikkat çeken Kurt, duygunun sağlıklı bir şekilde dışa vurulmasının önemine değindi.
Öfke kontrolü için uygulanabilecek adımlar
Öfke kontrolünün öğrenilebilir bir beceri olduğunu ifade eden Prof. Dr. Murat Kurt, bu süreci yönetmek için şu adımları öneriyor:
-
Farkındalık: İlk adım "Şu an öfkeliyim" diyebilmektir. Duyguyu isimlendirmek, yıkıcı etkileri kontrol altına almayı kolaylaştırır.
-
Düşünceleri Sorgulama: Öfkeye eşlik eden düşüncelerin abartılı olup olmadığını değerlendirmek, bilişsel bir denge sağlar.
-
Tetikleyicileri Tanıma: Hangi durumların öfkeyi tetiklediğini önceden bilmek, bireye hazırlıklı olma ve senaryo geliştirme şansı tanır.
-
Dürtü Kontrolü: Öfke anında tepki vermeden önce birkaç saniye beklemek, beynin alternatif davranışlar geliştirmesi için yeterli zamanı sağlar.
Prof. Dr. Kurt, öfke yönetiminde zorlanan bireylerin profesyonel psikolojik destek almaktan çekinmemesi gerektiğini, bu destekle saldırganlığa yol açan hatalı inançların kontrol altına alınabileceğini sözlerine ekledi.
